Twierdza Srebrna Góra

Twierdza Srebrna Góra to największa górska twierdza w Europie i jeden z najciekawszych zabytków militarnych w Polsce. Powstała w XVIII wieku na zlecenie króla Prus Fryderyka II, by strzec Przełęczy Srebrnej – przejścia między Górami Sowimi a Górami Bardzkimi. Jej sercem jest potężny donżon na Fortecznej Górze, z którego roztacza się szeroki widok na Sudety i przedgórze.

Jak dojść

Punktem wyjścia jest wieś Srebrna Góra w gminie Stoszowice. Do twierdzy można dojechać drogą prowadzącą przez Przełęcz Srebrną (586 m n.p.m.) lub wejść pieszo z centrum miejscowości – podejście jest krótkie, ale miejscami strome. Pod twierdzą prowadzi też czerwony Główny Szlak Sudecki, który biegnie dalej przez Kalenicę w stronę Przełęczy Jugowskiej, co pozwala połączyć zwiedzanie z wędrówką grzbietem Gór Sowich.

Co zobaczyć

Główne dzieło obronne to donżon – zespół czterech połączonych kurtynami wież o średnicy około 60 metrów i murach grubości nawet 12 metrów. Wewnątrz zwiedza się kazamaty, korytarze i dziedziniec, a z dachu rozciąga się jedna z lepszych panoram w regionie. Na drugim wzgórzu, Ostrogu (627 m n.p.m.), stoi Fort Ostróg. W skład twierdzy wchodziło sześć fortów rozmieszczonych na kilku wzniesieniach, a cały zespół zajmuje ponad 100 hektarów. Warto przejść się też między pozostałymi umocnieniami, które leżą w lesie wokół przełęczy.

Praktyczne informacje

• Czas zwiedzania: donżon z przewodnikiem zajmuje zwykle 1–1,5 godziny; na cały zespół fortów warto zarezerwować pół dnia.
• Parking: w Srebrnej Górze i w pobliżu przełęczy.
• Sezon: twierdza jest udostępniana przez cały rok, choć zimą w węższym zakresie.
• Dla kogo: dla rodzin, szkół i miłośników historii wojskowości; w kazamatach jest chłodno.

Ciekawostki i historia

Twierdzę budowano w latach 1765–1777 według projektu inżyniera Ludwika Wilhelma Reglera, a przy pracach zatrudniono około 4 tysięcy robotników. W 1807 roku oblegały ją wojska bawarskie i wirtemberskie walczące po stronie Napoleona, jednak twierdzy nie zdobyto, a oblężenie zakończył pokój w Tylży. W XIX wieku służyła także jako więzienie – osadzono tu m.in. pisarza Fritza Reutera. W latach 1939–1941 w donżonie działał Oflag VIII B dla polskich oficerów, wśród których był admirał Józef Unrug. Od 2004 roku twierdza ma status Pomnika Historii. Zwiedzanie z przewodnikiem sudeckim pomaga zrozumieć zasady XVIII-wiecznej fortyfikacji i burzliwe losy twierdzy.