Kompleks Włodarz

Kompleks Włodarz to największy rozpoznany zespół podziemi projektu „Riese”, wydrążony we wnętrzu góry Włodarz w północnej części Gór Sowich. Sieć chodników ma łącznie ponad 3 km długości, a część wyrobisk jest zalana wodą. Wyróżnikiem tej trasy jest możliwość przepłynięcia fragmentu podziemi łodzią, co robi duże wrażenie zarówno na dorosłych, jak i na starszych dzieciach.

Jak dojechać

Wejście na trasę turystyczną znajduje się w Jugowicach, w gminie Walim. Dojazd jest możliwy od strony Wałbrzycha przez Olszyniec oraz od strony Świdnicy i Zagórza Śląskiego. Na miejscu jest parking. W pobliżu leżą Zamek Grodno i Jezioro Bystrzyckie, więc łatwo zaplanować tu cały dzień.

Co zobaczyć

Udostępniona trasa obejmuje dwa poziomy korytarzy i hal. Chodniki osiągają miejscami kilka metrów wysokości, a największa hala kompleksu ma około 10–12 metrów wysokości i kilkadziesiąt metrów długości. W zalanej części zwiedzający przesiadają się do łodzi i płyną wąskimi korytarzami. Na trasie działa też podziemne kino, w którym wyświetlany jest film o projekcie „Riese”.

Praktyczne informacje

• Zwiedzanie: z przewodnikiem obiektu, w kasku, wejścia zwykle o pełnych godzinach.
• Czas: około godziny.
• Warunki: temperatura ok. 7°C i bardzo wysoka wilgotność przez cały rok; miejscami jest błoto, dlatego przydadzą się ciepła kurtka i nieprzemakalne buty.
• Dla kogo: dla rodzin, grup szkolnych i miłośników historii; obowiązują ograniczenia wiekowe dla najmłodszych dzieci.
• Sezon: całoroczny.

Ciekawostki i historia

Prace we Włodarzu ruszyły w 1944 roku, a przy kompleksie działał obóz pracy AL Wolfsberg, filia obozu Gross-Rosen. Więźniowie, w większości Żydzi, pracowali przy drążeniu sztolni w skrajnie trudnych warunkach, a wielu z nich zmarło z wycieńczenia, głodu i chorób. Kompleks nie został ukończony – część chodników urywa się w skale, a obudowa betonowa obejmuje tylko fragmenty wyrobisk. Do dziś nie ma dokumentów, które jednoznacznie wyjaśniałyby, czemu miał służyć. Przyjazd z przewodnikiem sudeckim ułatwia porównanie Włodarza z Osówką i Sztolniami Walimskimi i zrozumienie całego projektu.