Kompleks Osówka

Kompleks Osówka to jedna z największych udostępnionych podziemnych budowli projektu „Riese” – niedokończonego przedsięwzięcia III Rzeszy w Górach Sowich. Chodniki wydrążone w zboczu góry Osówka nad Sierpnicą mają łącznie około 1,7 km długości. Obiekt działa jako Podziemne Miasto Osówka i jest dobrym miejscem, by zrozumieć skalę i koszt ludzki tej wojennej inwestycji.

Jak dojechać

Wejście do podziemi znajduje się w Sierpnicy, w gminie Głuszyca, przy drodze z Głuszycy w stronę Przełęczy Sokolej. Najwygodniej dotrzeć tu samochodem; przy obiekcie jest parking. Osówkę łatwo połączyć w jeden dzień z Kompleksem Włodarz lub Sztolniami Walimskimi.

Co zobaczyć

Podziemia składają się z trzech sztolni połączonych siecią korytarzy i hal. Część wyrobisk jest obudowana betonem, część pozostała w surowej skale, co dobrze pokazuje kolejne etapy prac. Do dyspozycji zwiedzających jest kilka tras: podstawowa trasa historyczna, wydłużona trasa z przeprawą łodzią i kładkami, a także trasy edukacyjne i tematyczne. Na powierzchni zachowały się ruiny i fundamenty budynków, w tym tak zwanego „kasyna” – dużego żelbetowego obiektu, którego przeznaczenie do dziś nie jest pewne.

Praktyczne informacje

• Zwiedzanie: tylko z przewodnikiem obiektu, w kaskach.
• Czas: podstawowa trasa trwa około godziny, dłuższe – do półtorej godziny.
• Temperatura: w podziemiach jest chłodno i wilgotno także latem, warto zabrać ciepłą odzież i wygodne buty.
• Rezerwacja: trasy rozszerzone i tematyczne zwykle wymagają wcześniejszej rezerwacji, a na niektóre obowiązuje minimalny wiek.
• Sezon: obiekt działa przez cały rok.

Ciekawostki i historia

Budowę kompleksów „Riese” rozpoczęto w 1943 roku. Początkowo pracowali przy niej robotnicy przymusowi i jeńcy wojenni, a od 1944 roku nadzór przejęła Organizacja Todt, która skierowała do prac więźniów filii obozu Gross-Rosen, w dużej mierze Żydów. Warunki były skrajnie ciężkie, a śmiertelność wysoka. Prace przerwano wiosną 1945 roku, zanim któryś z kompleksów ukończono. Przeznaczenie Osówki nie zostało jednoznacznie ustalone – historycy najczęściej wskazują na planowaną kwaterę dowodzenia. Wokół „Riese” narosło wiele legend, w tym opowieść o „złotym pociągu”, ale nie mają one potwierdzenia w źródłach. Zwiedzanie z przewodnikiem sudeckim pozwala osadzić Osówkę w szerszym kontekście historii regionu.