Orle

Orle to niewielka osada w dolinie Izery, w miejscu dawnej huty szkła Carlsthal, a dziś przede wszystkim stacja turystyczna z kawiarnią i noclegami. Leży u stóp Granicznika, nad potokiem Kamionek, kilka kilometrów na zachód od Jakuszyc i ok. kilometra od granicy z Czechami. To jeden z najprzyjemniejszych celów łatwej wycieczki w Górach Izerskich.

Jak dojść / dojechać

Najwygodniej zostawić samochód na Polanie Jakuszyckiej i dojść do Orla znakowanymi szlakami – w zależności od wariantu zajmuje to ok. 1–1,5 godziny. Jedna z tras prowadzi asfaltową drogą leśną i nadaje się dla wózków dziecięcych. Z Orla czerwony szlak wiedzie dalej doliną Izery na Halę Izerską, do Chatki Górzystów. Dojazd samochodem do samej osady jest ograniczony.

Co zobaczyć

Najważniejszy jest kamienny budynek dawnej administracji huty, ozdobiony cegłą klinkierową i z charakterystyczną wieżyczką na dzwon – dziś mieści kawiarnię i niewielką ekspozycję historyczną. Obok stoją dwa przedwojenne domy w stylu sudeckim, w których urządzono noclegi. W 2004 roku, na 250-lecie huty, odsłonięto pomnik hutników. Warto przejść astrościeżką – modelem Układu Słonecznego otwartym w 2010 roku w ramach Izerskiego Parku Ciemnego Nieba.

Praktyczne informacje

• Wysokość: ok. 840 m n.p.m.
• Czas dojścia z Jakuszyc: ok. 1–1,5 godz., trasa łatwa.
• Sezon: cały rok; zimą to popularny cel narciarzy biegowych.
• Dla kogo: rodziny z dziećmi, rowerzyści, biegacze narciarscy.
• Obiekt należy do Nadleśnictwa Szklarska Poręba i jest dzierżawiony prywatnym operatorom – aktualne godziny działania warto sprawdzić przed wizytą.

Ciekawostki i historia

Hutę Carlsthal założyła w 1754 roku rodzina Preusslerów, słynny ród śląskich hutników. Działała prawie półtora wieku, do 1890 roku, w szczytowym okresie zatrudniając blisko 100 osób. Wytwarzano tu szkło białe i barwne, filigranowe oraz awenturynowe, które zdobiono potem w warsztatach okolic Szklarskiej Poręby. Po zamknięciu huty w budynku administracji urządzono leśniczówkę, w latach 30. XX wieku Niemcy założyli tu placówkę straży granicznej, a po wojnie działała strażnica WOP. O dawnym hutnictwie i życiu w izerskich osadach najciekawiej słucha się na miejscu, podczas wycieczki z przewodnikiem.