Kopalnia Kwarcu „Stanisław”

Kopalnia Kwarcu „Stanisław” to nieczynny kamieniołom na Izerskich Garbach, położony na wysokości ok. 1050 m n.p.m. – najwyżej w Polsce i, według wielu źródeł, w całej Europie Środkowej. Białe ściany wyrobiska, hałdy kwarcu i rozległe widoki tworzą krajobraz nazywany często „księżycowym”. To jedno z najbardziej nietypowych miejsc w Górach Izerskich.

Jak dojść / dojechać

Najkrótsze dojście prowadzi z Rozdroża Izerskiego przy Drodze Sudeckiej między Szklarską Porębą a Świeradowem-Zdrojem – jest tam parking, a kopalnia leży ok. 1,6 km na południe, przy zielonym szlaku prowadzącym w stronę Hali Szrenickiej. Dłuższy wariant to wędrówka czerwonym szlakiem ze Szklarskiej Poręby Górnej przez Wysoki Kamień i grzbiet, która zajmuje kilka godzin. Kamieniołom łatwo połączyć z wejściem na pobliską Wysoką Kopę, najwyższy szczyt polskiej części Gór Izerskich.

Co zobaczyć

Po terenie kopalni prowadzą ścieżki dawnego wyrobiska, z których widać jasne ściany kamieniołomu i białe usypiska kwarcu. Z krawędzi rozciąga się panorama Gór Izerskich i Pogórza Izerskiego. W pobliżu stoją ruiny zabudowań przemysłowych – nie wolno do nich wchodzić. Miłośnicy minerałów znają to miejsce z okazów kwarcu mlecznego i różowego.

Praktyczne informacje

• Wysokość: ok. 1050 m n.p.m.
• Czas dojścia z Rozdroża Izerskiego: ok. 40–50 minut w jedną stronę (ok. 280 m podejścia).
• Trudność: łatwa do umiarkowanej; w wyrobisku teren jest kamienisty i nierówny.
• Sezon: najlepiej od późnej wiosny do jesieni; zimą dojście bywa trudne.
• Teren nie ma infrastruktury turystycznej ani zabezpieczeń – zwiedza się go na własną odpowiedzialność, z dala od krawędzi skarp.
• Dla kogo: rodziny ze starszymi dziećmi, fotografowie, pasjonaci geologii.

Ciekawostki i historia

Kwarc w tym rejonie wydobywano od wieków – tradycje sięgają średniowiecza, a do 1902 roku surowiec trafiał m.in. do Huty Józefina w Szklarskiej Porębie. Żyła kwarcu mlecznego wypełnia tu strefę uskokową długą na ok. 10 km. Sama kopalnia „Stanisław” powstała w latach 50. XX wieku i weszła w skład przedsiębiorstwa Jeleniogórskie Kopalnie Surowców Mineralnych. Kwarc o bardzo wysokiej zawartości krzemionki trafiał do przemysłu szklarskiego, hutniczego i elektronicznego. Szczyt, który przed eksploatacją miał ok. 1088 m n.p.m., nosił nazwę Biały Kamień. Wydobycie zakończono w 2001 roku, gdy uznano je za nieopłacalne. O geologii Gór Izerskich i dawnym górnictwie najciekawiej opowie przewodnik sudecki.